Wanneer kun je een deuk zelf herstellen?
Niet elke deuk is geschikt voor een doe-het-zelf-reparatie. Beoordeel de schade eerst goed voordat je materiaal koopt. Je kunt zelf aan de slag als de deuk kleiner is dan een handpalm, er geen scheur in het plaatwerk zit, en de lak niet tot op het metaal beschadigd is. In die gevallen is het resultaat met de juiste werkwijze vrijwel niet van professioneel werk te onderscheiden.
Bij diepe kreuken, gescheurd plaatwerk, zichtbare roest of schade bij constructief belaste delen | zoals versteviging achter de zijdeur of draagpunten | is een bezoek aan een schadehersteller verstandiger. Plamuur is geen constructief materiaal: het vult en egaliseert, maar draagt niet.
Wil je weten of de deuk geschikt is voor zelfreparatie? Druk met je vlakke hand op de rand van de deuk. Als het plaatwerk terugveert of kraakt, is er vermoedelijk meer schade dan zichtbaar. Dan is professioneel advies verstandig.
Welk plamuur kies je en waarom?
Dit is de vraag die de meeste beginners verkeerd beantwoorden. Ze grijpen naar wat er in de schuur staat of kopen de goedkoopste optie. Het resultaat: een reparatie die er na een jaar slecht uitziet. Hieronder leggen we per situatie precies uit welke keuze je maakt en waarom die keuze ertoe doet.
Universele plamuur: de standaardkeuze voor de meeste deuken
Voor de grote meerderheid van deukrparaties aan een autocarrosserie is universele polyesterplamuur (zoals Airo Unipol of Airo Multi) de juiste keuze. Deze 2K-plamuur (twee componenten: plamuur plus verharder) combineert uitstekende hechting met goede verwerkbaarheid en snelle uitharding.
Waarom universeel plamuur werkt voor deuken:
- Hechting op meerdere materialen: staalplaat, aluminium, verzinkt plaat en zelfs hout. Je hoeft niet te weten of je auto staal of aluminium heeft: universele plamuur hecht op beide.
- Snel schuurbaar: na 20 minuten uitharden kun je beginnen met schuren. Dat is essentieel als je op één dag wil werken.
- Verwerkingstijd van 4–6 minuten: ruim genoeg om goed te mengen en aan te brengen, maar ook niet zo lang dat je staat te wachten.
- Homogeen uitschuurbaar: de plamuur slijt na uitharding gelijkmatig. Geen zachte plekken die te snel wegslijpen en daardoor een oneven oppervlak geven.
Is de deuk dieper dan 3–4 mm? Breng universele plamuur dan in twee lagen aan: een eerste opvullaag die je grof schuurt (P80), en een tweede afwerklaag die je fijn schuurt (P180–P240). Daarna volgt fijnplamuur als definitieve afwerking.
Wanneer kies je géén universele plamuur?
Universele plamuur is in drie situaties niet de juiste keuze:
- Doorgeroest plaatwerk of kleine gaten: polyesterplamuur heeft geen constructieve kracht. Op een gat van meer dan een paar millimeter zal het inzakken of barsten na enige tijd. Gebruik hier eerst glasvezelplamuur als basislaag.
- Natte of vochtige omgevingen: polyesterplamuur neemt op termijn vocht op. Voor een boot of een carrosseriedeel dat structureel nat is, is epoxyplamuur de betere keuze: volledig waterbestendig.
- Afwerklaag over universele plamuur: als je na het schuren kleine poriën of krasjes ziet die je niet wegkrijgt, gebruik dan fijnplamuur als eindlaag. Universeel plamuur heeft een iets grovere korrelstructuur die soms zichtbaar blijft onder de primer.
| Situatie | Juiste keuze | Waarom |
|---|---|---|
| Gewone deuk op staal / aluminium | Universeel plamuur | Beste balans tussen hechting, verwerkingstijd en uithardingssnelheid |
| Doorgeroeste plek of kleine opening | Glasvezelplamuur eerst | Glasvezels geven constructieve sterkte, overbrugt kleine openingen |
| Gladde afwerking na universeel plamuur | Fijnplamuur als eindlaag | Vult microscopische poriën en krasjes, geeft gladder oppervlak voor primer |
| Boot of natte toepassing | Epoxyplamuur | Waterbestendig, neemt geen vocht op, bestand tegen osmose |
| Groot oppervlak egaliseren | Spuitplamuur | Efficiënt aanbrengen over grote vlakken met verfspuit |
Glasvezelplamuur als basis bij roest of gaten
Heb je te maken met doorgeroest plaatwerk of kleine gaatjes? Dan begin je met Airo Faserplast. De korte glasvezels in dit product fungeren als een wapening: ze geven de plamuur mechanische sterkte zodat hij niet inzakt over een opening. Glasvezelplamuur breng je aan als eerste laag, nooit als afwerklaag: het oppervlak is na uitharding grof en ruw. Je schuurt het in vorm met P80, brengt vervolgens universele plamuur aan als tussenlaag en sluit af met fijnplamuur. Die gelaagde aanpak geeft het sterkste en gladste eindresultaat.
Fijnplamuur: altijd als laatste stap
Airo Soft is een fijnkorrelig, elastisch plamuur speciaal voor de afwerklaag. Het vult de kleine poriën en schuurkrasjes die na universele plamuur achterblijven: de kleine oneffenheden die je pas ziet als de primer erop is. Door een dunne laag fijnplamuur als definitieve stap aan te brengen, hoef je minder te schuren en krijg je een gladder oppervlak voor de primer. Fijnplamuur breng je altijd over universele plamuur aan, nooit als eerste laag op een deuk: het is te zwak voor diepe oneffenheden en zal dan scheuren of loslaten.
Meng universele plamuur altijd op een niet-poreus mengbord: een stuk polyester of glas. Karton absorbeert de verharder ongelijkmatig, waardoor de plamuur op sommige plekken te weinig verharder heeft en nooit goed uithardt.
Stap voor stap: de volledige reparatie
Voorbereiding | schuren en ontvetten
Schuur het beschadigde gebied met P80 schuurpapier tot je op het blanke metaal zit. Werk circa 5 centimeter rondom de deuk door: een iets te groot werkgebied is beter dan te klein: plamuur over lak hecht slecht. Verwijder al het stof met een droge doek en ontvET het oppervlak daarna grondig met ontvetter. Doe dit twee keer: een keer ruw wegvegen, een keer met een schone doek nalopen.
Mengen | verhouding is cruciaal
Meng universele plamuur met circa 2% verharder: een streepje verharder ter grootte van een lucifer op een klont plamuur ter grootte van een golfbal. Meng snel en grondig gedurende 30–60 seconden. Te weinig verharder: de plamuur hardt nooit volledig uit. Te veel verharder: barsten, brokkeligheid en roodachtige verkleuring.
Aanbrengen | dun en gelijkmatig
Breng de plamuur aan met een breed plamuurmes (10–15 cm) in dunne, gelijkmatige lagen met lange vlakke halen. Verwerk binnen de verwerkingstijd van 4–6 minuten. Daarna begint de plamuur te trekken, wat zorgt voor bobbels. Liever twee dunne lagen dan één dikke: dikke lagen krimpen bij uitharding en kunnen scheuren.
Schuren | van grof naar fijn
Na circa 20 minuten kun je beginnen. Start met P80 om het grove overschot weg te werken en de plamuur op hoogte te brengen. Schuur daarna bij met P150–P180. Controleer tussentijds met je vlakke hand: vingers voelen oneffenheden die ogen missen. Schuur nooit met je blote hand: ongelijkmatige druk creëert golven.
Fijnplamuren | de afwerklaag
Breng een dunne laag Airo Soft fijnplamuur aan. Dit vult de kleine poriën en P180-krasjes op. Laat 15 minuten uitharden en schuur af met P240 tot het oppervlak volledig glad aanvoelt. Geen voelbare oneffenheden meer? Dan ben je klaar voor de primer.
Primer en lak
Ontvet het oppervlak opnieuw (plamuurstof is vet en verstoort de hechting) en breng een laag primer aan. Laat goed drogen, schuur licht na met P400–P600 en breng daarna kleurlak en blanke lak aan in dunne, gelijkmatige lagen op circa 25 cm afstand.
Airo Unipol | Universeel plamuur
Het meest verkochte universele polyesterplamuur. Uitstekende hechting op staal en aluminium, schuurbaar na 20 minuten, geschikt voor carrosserie en yachtbouw.
Bekijk universele plamuren →Veelgemaakte fouten en hoe je ze vermijdt
Na dertig jaar in de branche zien we keer op keer dezelfde fouten terugkomen. De meeste zijn eenvoudig te vermijden als je weet waar ze vandaan komen.
- Te dik plamuren in één laag. Dikke lagen krimpen en scheuren bij het uitharden. Altijd meerdere dunne lagen.
- Onvoldoende ontvetten. Vetresiduen van handcrème, siliconen of was zijn onzichtbaar maar verwoestend voor de hechting. Ontvet altijd twee keer met een verse doek.
- Werken bij lage temperatuur. Onder 10°C vertraagt de verhardingsreactie sterk. De plamuur voelt misschien hard aan, maar is van binnen nog niet volledig uitgehard. Resultaat: een zachte kern die later inzakt.
- Primer overslaan. Lak direct op plamuur geeft slechte hechting en je ziet de plamuurstructuur door de lak heen.
- Te weinig rondom schuren. Plamuur over lak hecht niet duurzaam. Schuur altijd tot op het blanke metaal en werk ruim rondom de daadwerkelijke deuk.
Verwerk plamuur nooit onder 10°C en vermijd direct zonlicht tijdens de verwerking. Hitte versnelt de uitharding zo sterk dat je soms nog maar 1 à 2 minuten verwerkingstijd hebt in plaats van 4–6 minuten.